onderwijs

Pascal Smet stelt kerncijfers Hoger Onderwijs in Vlaanderen voor.

Er is in absolute aantallen een stijging van om en bij de 5% van het aantal studenten en inschrijvingen. Die stijging is een logisch gevolg van de demografische evolutie van de afgelopen jaren. Alleen moet daarbij in acht worden genomen dat er dit jaar voor het eerst een kleine terugval is in het aantal 18-jarigen, wat zich ook laat reflecteren in het aantal generatiestudenten, dat aantal loopt nu voor het eerst licht terug in de academische richtingen aan uniefs en hogescholen, wat een nieuwe trend is tav de vorige jaren. Uit de prognoses van aantal 18-jarigen blijkt dat dit aantal de komende jaren nog sterk zal verminderen, waardoor we kunnen verwachten dat het totaal aantal studenten de komende 5 jaar eerder zal dalen. Maar omdat die daling van generatiestudenten kleiner is dan de stijging van enkele jaren geleden blijft het totaal aantal studenten dit jaar dus licht stijgen.

Als men kijkt naar de evoluties van de verschillende richtingen dan stellen we vast dat er dit academiejaar een significante daling is van het aantal generatiestudenten in professionele bacheloropleidingen dat kiest voor richtingen in onderwijs en architectuur. Daartegenover staat dat het aantal generatiestudenten in industriële wetenschappen en sociaal agogisch werk sterk stijgt. Bij de academische bachelors kent de richting architectuur een wel erg scherpe daling van het aantal generatiestudenten. De industriële wetenschappen weet ook in deze categorie haar groeiende succes door te zetten. Bij de academische masteropleidingen lokken dit academiejaar de richtingen tandheelkunde, geneeskunde en sociale gezondheidswetenschappen opvallend minder generatiestudenten. Wijsbegeerte en moraalwetenschappen, (toegepaste) biomedische wetenschappen en wetenschappen zijn binnen deze groep dan weer aan een duidelijke opmars bezig.

De associatie rond de K.U.Leuven kent ook dit jaar een stijging in haar aantal studenten en versterkt daarmee haar koppositie in het Vlaamse landschap. De runner up, de associatie Gent kent een lichte terugval in het aantal generatiestudenten maar ziet haar totaal aantal inschrijvingen stijgen. Hetzelfde geldt, zij het in minder uitgesproken cijfers, voor de Associatie Universiteit-Hogescholen Antwerpen en haar evenknie in Limburg. De opvallendste stijger, relatief gezien, is de Universitaire Associatie Brussel.

Brussel blijft veruit de grootste studentenstad met een populatie van 76.399 studenten, al is dit getal wel een optelsom van de studenten in onderwijsinstellingen uit de Vlaamse en Franstalige Gemeenschap. Gent klokt af op 63.234 studenten. Leuven en Antwerpen halen er net geen 40.000 (respectievelijk 39.449 en 37.599). De teller in Limburg stopte dit jaar op 17.404 studenten.

Als we inzoomen op een aantal richtingen stellen we vast dat bij de professionele bacheloropleidingen het studiegebied Onderwijs in totaal wel meer inschrijvingen kent - een stijging van 4% - maar die stijging volgt niet de algemene groei binnen de professionele bacheloropleidingen die 6% bedraagt. Opvallend is ook dat het aantal generatiestudenten voor dit studiegebied scherp terugloopt (-6% tov het generieke +1%). Het studiegebied Verpleeg- en vroedkunde gaat in tegen de trend en trekt 2% meer generatiestudenten aan, algemeen heeft de richting maar liefst 9% meer inschrijvingen. De zogenaamde STEM-opleidingen (Science, Technology, Engineering and Mathematics) op academisch niveau trekken 6% meer generatiestudenten, tegenover een daling van 1% als gemiddelde voor de academische opleidingen. Ook het totaal aantal inschrijvingen stijgt met 6%, tegenover een algemene evolutie van +4%.De populariteit van de STEM-richtingen tegenover alle inschrijvingen blijft nagenoeg stabiel. Wat wel opvalt is dat deze beta-georiënteerde richtingen een duurzame opgang maken bij het vrouwelijk publiek. In de afgelopen 10 jaar kozen 53% meer vrouwen voor dit studiegebied, tegenover een stijging van 30% bij de mannelijke populatie.

Bin de start van het huidige academiejaar klaagden de hogescholen over een toegenomen werkdruk. Uit de evolutie van de student/staff-ratio blijkt dat er in de afgelopen jaren een dalende tendens was in dit quotiënt. Het klopt dat deze trend in 2010 werd omgebogen, voornamelijk omwille van de globale besparingsoperatie binnen de Vlaamse begroting. Maar daartegenover staat dat er de komende jaren opnieuw een duidelijke, dalende trend wordt voorzien. Bij de universiteiten stelt de problematiek van de toegenomen werkdruk zich scherper. Hier is de afgelopen jaren een stijging van het aantal studenten die niet wordt gevolgd door de stijging van het onderwijzend personeel. Het aantal mandaten in het academisch personeel blijft stabiel over de jaren heen, het aantal VTE's in wetenschappelijk personeel stijgt wel fors. Maar dit kan niet voorkomen dat er in de afgelopen jaren een stijgende druk was. Die trend wordt in de komende jaren niet alleen gestopt maar zelfs omgebogen met de goedgekeurde hervormingsplannen voor het hoger onderwijs, die een toename van 1.000 ZAP-mandaten inhoudt.

Inzake studierendement, gedefinieerd als de verhouding van het aantal verworven en gedelibereerde studiepunten over het aantal opgenomen studiepunten, blijken er de afgelopen jaren nauwelijks schommelingen te zijn. Ondanks een daling van het aantal opgenomen, en verworven en gedelibereerde studiepunten, blijft het gemiddeld studierendement stabiel over de jaren heen. De invoering van de flexibilisering, waardoor de student zelf zijn studieprogramma kan samenstellen, blijkt op basis van eerste cijfers slechts een zeer beperkte invloed te hebben op de studieduur. Al dient daarbij te worden opgemerkt dat de evaluatie nog onvolledig is, omdat de tijdsreeks nog te beperkt is voor een volledige analyse. In ieder geval wordt dit verder opgevolgd en in 2013 geevalueerd.